Cognitieve dissonantie deel 2

Cognitieve dissonantie is een krachtig fenomeen. Het laat zien dat ons primitieve brein sterker is dan ons gezonde verstand. Het verraadt onze ingebouwde weerstand tegen verandering.  Mijn vorige blog ging ook over cognitieve dissonantie en zette je aan het denken of je nou in de ontkenning zit of je jezelf geregeld voor de gek houdt. Deze blog gaat verder op het onderwerp.

De cognitieve dissonantietheorie is ontwikkeld door Festinger. Het gevoel wat je krijgt bij cognitieve dissonantie is onprettig. Festinger noemt vier manieren waarop we dit gevoel proberen weg te nemen. De eerste is door onze attitude aan te passen. Vorige keer noemde ik onder andere roken als voorbeeld, laten we dat voorbeeld hier aanhouden. Je weet dat roken slecht is, maar voelt je na een trekje toch erg prettig door het gevoel wat het je geeft. Op dat moment komen gedrag (roken) en je houding daartegenover (positief) weer overeen en is je onprettige gevoel weggenomen. Een tweede manier is door extra positieve of negatieve elementen te verzamelen. Je gaat als het ware opzoek naar informatie die past bij je gedrag. Bijvoorbeeld: ‘Mijn oma is 99 geworden en rookte ook’. De derde manier is bagatelliseren. Je hoeft jezelf niet te verantwoorden, je had geen keuze. Je werd bijvoorbeeld door een groep gedwongen om een trekje te nemen. Je gedrag is dus niet zo erg, want je kon niet anders. De laatste manier is relativeren. Het lijkt op bagatelliseren (‘het is niet zo erg’), maar nu geef je wel argumenten. Je zet je gedrag in een breder context en gaat compenseren: ‘verder eet ik gezond en sport veel, dus één trekje kan echt geen kwaad’.

Een laatste optie om het onprettige gevoel weg te nemen is door je gedrag te veranderen. Hoe komt het dat we deze optie niet vaak kiezen? Zie het als een zelfverdedigingsmechanisme. Mensen worden erg ongelukkig als ze steeds het gevoel hebben dat zij verkeerde keuzes maken. Bovendien willen we niet slecht overkomen bij anderen. Onszelf overtuigen dat we het juiste doen voorkomt dus een hoop onzekerheid.

Mijn vorige blog sloot ik af met de zin: Selectief omgaan met de waarheid is één ding, in ontkenning blijven en je verschuilen achter smoesjes is toch echt een ander ding ….. Hiermee bedoel ik dat het niet erg is om jezelf af en toe in bescherming te nemen en jezelf een goed gevoel te bezorgen. Het is echter een ander verhaal als je je volledig toegeeft aan de smoesjes die je jezelf vertelt.

Zoals ik aan het begin zei verraadt cognitieve dissonantie onze ingebouwde weerstand tegen verandering. Als de zaken naar onze mening goed verlopen, waarom zouden we het dan anders gaan doen? Er zijn immers genoeg argumenten waarom het zo prima werkt. Als jij je echter bewust bent van cognitieve dissonantie, geeft het juist ontzettend veel redenen om wél veranderingen aan te gaan!

Een eerste argument: je leert het meest buiten je comfortzone. Je weet nu dat je jezelf vaak in bescherming neemt en om die reden je gedrag niet verandert. Verander je gedrag wél en kijk eens hoeveel je aankan! Als dat geen zelfvertrouwen boost geeft…. Een tweede argument is dat als je nooit je gedrag aanpast, je ook nooit zult verbeteren. Tuurlijk, een verandering kan ook een verslechtering betekenen, maar van fouten (ook foute keuzes) leer je. Probeer dan weer iets anders en kom op die manier tot verbeteringen. Een laatste argument die ik wil aandragen is: creëer meer spanning, voorkom sleur. Een welbekende uitspraak: ‘We doen het al jaren zo!”. Is het dan niet juist eens tijd om het eens anders te proberen? Als je straks 80 bent en terugkijkt op je leven, welke momenten zullen je dan het meest bijgebleven zijn? Dit zullen niet de momenten zijn die je op de automatische piloot kon doen. Juist de momenten die zorgen voor spanning, emoties en prikkelden tot nadenken en creativiteit zullen je bijblijven.

Kan je die chocoladereep niet weerstaan? Bedenk dan zoveel smoesjes als je wilt en geniet ervan. Wil je echt graag veranderen of krijg je een interessante mogelijkheid tot verandering, bijvoorbeeld van baan? Blijf dan niet in ontkenning over de mogelijkheden van het onbekende. Groeien is springen in het onbekende en alles wat je écht wil bereiken ligt één stap buiten je comfortzone.

www.talentcollege.nl – Blink uit in wie je bent

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *